So Tai Nguyen Moi Truong Ben Tre | Tin tức | Môi trường | MƯỜI HAI BƯỚC LIÊN KẾT CHỐNG LẠI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Mọi cá nhân, tổ chức, cơ quan hành chính hay các doanh nghiệp sản xuất đều phải thực hiện nhiều quy trình để giảm thiểu phát thải cacbon. Có thể bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, nhưng khi bạn đọc các chỉ dẫn dưới đây, bạn sẽ tìm được câu trả lời.

1. Cam kết.

Giảm thiểu cacbon không khác nhiều so với các công việc khác. Đây là bước đầu tiên chống lại biến đổi khí hậu (BĐKH). Một giải pháp khá hiệu quả nhưng rất đơn giản là cam kết sử dụng cacbon ở mức trung bình, hoặc tìm kiếm các ý tưởng dẫn đến các giải pháp mang tính sáng tạo trong việc giảm phát thải cacbon. Gần đây một số nước đã cam kết sử dụng cacbon trung bình, điển hình như Costa Rica, New Zeanland và Na Uy. UNEP cũng đang tạo điều kiện thuận lợi để hướng tất cả các ngành kinh tế và các khu vực sử dụng cacbon trung bình thông qua mạng thông tin về khí hậu toàn cầu.

2. Đánh giá thực trạng.

Cacbon có trong thành phần của nhiều chất gây hiệu ứng nhà kính và nó cũng được sử dụng trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Để giảm thiểu lượng khí thải nhà kính có chứa cacbon, trước hết cần hiểu rõ nguồn gốc và cách thức tạo ra loại khí này.

Đối với các cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp nhỏ, tính toán và đánh giá nội bộ là cách tốt nhất để bắt đầu quá trình giảm phát thải. Các tổ chức lớn hơn có thể cần đến những công cụ và cách thức chuyên biệt hơn, như tiêu chuẩn ISO 14000 (Bộ các tiêu chuẩn quốc tế về Quản lý môi trường) để kiểm soát và tính toán lượng khí thải nhà kính, hay Nghị định thư về giảm thiểu khí nhà kính do Viện Nghiên cứu tài nguyên thế giới và Hội đồng Kinh doanh phát triển bền vững đưa ra. Đây được coi là những công cụ hữu hiệu để các cơ quan có thẩm quyền và các cán bộ quản lý sử dụng để định lượng, quản lý và báo cáo thực trạng phát thải khí nhà kính.

3. Lập kế hoạch và ra quyết định.

Dựa trên đánh giá về những nguy cơ, thách thức cũng như những cơ hội liên quan đến khí hậu, bạn có thể vạch ra một kế hoạch và chiến lược giảm phát thải cacbon. Theo tính toán, hầu hết các hộ gia đình và các doanh nghiệp có thể giảm nhu cầu sử dụng năng lượng xuống 10%, tương ứng giảm 10% khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Kế hoạch giảm phát thải trước hết sẽ tập trung vào loại năng lượng và cách thức sử dụng chúng. Chẳng hạn, giảm thiểu sử dụng điện sinh hoạt và nhiên liệu cho các phương tiện giao thông sẽ tiết tiệm được chi phí. Kiểm toán được coi là một công cụ hiệu quả để tính toán lượng sử dụng. Hiện nay, rất nhiều công ty điện lực và năng lượng căn cứ vào kiểm toán để giảm phát thải cacbon.

4. Giảm cacbon trong đời sống.

Cacbon có mặt trong tất cả các sản phẩm sử dụng trong đời sống hàng ngày, kể cả các nguyên liệu hay năng lượng sử dụng để tạo ra các sản phẩm đó. Trong các toà nhà cao tầng, các máy móc và thiết bị đều có sự hiện diện của cacbon; người ta lựa chọn ”cacbon copies - các bản sao của cacbon” dựa trên mức độ tác động thấp nhất đến khí hậu. Kết hợp các tiêu chí thân thiện với môi trường vào việc đưa ra các quyết định có lợi nhất.

Nếu người tiêu dùng, các nhà sản xuất và hoạch định luật pháp đều có ý thức hạn chế sử dụng cacbon ở mức thân thiện với môi trường, họ sẽ tiết kiệm được khá nhiều khoản chi. Một ví dụ điển hình là khâu bao gói sản phẩm của Công ty bán lẻ hàng đầu của Mỹ, Wal-Mart. Công ty này đã hợp tác với các nhà cung cấp đồ chơi giảm chi phí đóng gói hàng hoá chỉ trong 16 hạng mục. Kết quả là các nhà cung cấp đồ chơi tiết kiệm được chi phí đóng gói trong khi Wal-Mart sử dụng chưa đến 230 công-ten-nơ để chở hàng hóa đi phân phối, tiết kiệm được 356 thùng dầu và 1.300 cây xanh. Bằng cách nhân rộng sáng kiến này lên 255 hạng mục, công ty này tin rằng sẽ tiết kiệm được 1.000 thùng dầu, 3.800 cây xanh và hàng triệu đô la cước phí vận chuyển.

Có một số cách khác để giảm phát thải cacbon là giảm thời gian và năng lượng cho việc đi lại. Các thành phố cần nâng cấp các phương tiện giao thông công cộng, các công ty cần khuyến khích thói quen sử dụng ít cacbon bằng cách chấm dứt trợ cấp cho các bãi đỗ xe hoặc đầu tư vào các phương tiện sử dụng công nghệ sạch, người dân nên dùng chung phương tiện hoặc sử dụng các phương tiện công cộng. Đôi khi, chỉ những hành động đơn giản như vậy cũng có thể tạo nên sự thay đổi tích cực. Chẳng hạn, đi lại bằng xe đạp rẻ hơn so với các phương tiện khác, đi xe buýt vé tháng hoặc vé năm thay vì cố gắng mua một chiếc xe hơi. Thủ đô Pari (Pháp) và Viên (Áo) đã đưa vào sử dụng hệ thống xe đạp công cộng giúp giảm lượng khí nhà kính và tắc nghẽn giao thông.

5. Sử dụng hiệu quả năng lượng.

Nâng cao hiệu suất sử dụng các loại máy móc và phương tiện giao thông là cách nhanh chóng và hiệu quả nhất để tiết kiệm chi phí, năng lượng và giảm phát thải cacbon. Hướng tới sử dụng các sản phẩm có hiệu suất cao ít tác động tới môi trường.

Những việc làm tưởng như rất đơn giản cũng góp phần tiết kiệm năng lượng. Ví dụ, tắt bớt bóng đèn, tắt động cơ khi không cần thiết hay tắt máy tính khi đi ra ngoài... Nhìn chung máy tính xách tay sử dụng ít năng lượng hơn máy tính để bàn, màn hình LCD sử dụng năng lượng ít hơn màn hình CRT. Ngày nay, nhiều hãng sản xuất không chỉ chú trọng đến hiệu quả sử dụng năng lượng cho sản phẩm của mình mà còn tính tới khả năng có thể thu hồi và tái chế.

Một ví dụ khác là vấn đề đi lại. Nếu tổ chức hội nghị trực tuyến hay truyền hình trực tiếp sẽ tiết kiệm được thời gian và giảm nhu cầu đi lại. Một chuyến đi 2 ngày để dự hội nghị tại một địa điểm cách xa 1000km tốn khoảng 2000 USD/người, gồm chi phí ăn ở, đi lại trong khi cuộc họp trực tuyến chỉ tốn 200 USD. Số tiền tiết kiệm được là 1800 USD và một nửa tấn cacbon.

Chiếu sáng chiếm khoảng 15-20% lượng điện năng tiêu thụ. Điện sản xuất từ than lại chỉ chiếm 3%. Vì vậy, bóng đèn compact đã được đưa vào sử dụng rộng rãi trong nhiều thập kỷ qua. Tuổi thọ của loại bóng đèn này từ 6-25 năm, tiết kiệm được 75% điện năng tiêu thụ so với bóng đèn đỏ. Với ưu điểm tiết kiệm năng lượng, bóng đèn compact và các thiết bị chiếu sáng đã góp phần đẩy nhanh quá trình cấm sử dụng bóng đèn đỏ. Năm 2007, Australia là nước đầu tiên tuyên bố đến năm 2012 sẽ cấm bán bóng đèn đỏ, một sự kiện giúp giảm 4 triệu tấn cacbon và giảm 66% tiền điện.

6. Lựa chọn nguồn năng lượng ít cacbon.

Nếu có thể, hãy lựa chọn những nguồn năng lượng có hàm lượng cacbon thấp để giảm phát thải và tiết kiệm chi phí. Thông thường, than sản sinh ra lượng cacbon gấp 2 lần so với ga, 6 lần so với năng lượng mặt trời, 40 lần so với năng lượng gió và 200 lần so với thuỷ năng. Nhiều nơi, người tiêu dùng có thể sử dụng một phần điện được tạo ra từ các dạng năng lượng tái tạo như là gió hay địa nhiệt. Các chương trình “lựa chọn xanh” đang được triển khai nhằm thúc đẩy sự phát triển các nguồn năng lượng tái tạo. Ngày nay, hơn 50% người tiêu dùng ở Mỹ đã chọn mua các loại sản phẩm năng lượng xanh.

Các doanh nghiệp lớn có thể tự xây dựng riêng hệ thống cung cấp năng lượng hạn chế phát thải cacbon. Hệ thống này được vận hành thông qua việc sử dụng năng lượng mặt trời hoặc công nghệ ít cacbon, ví dụ như máy phát điện chạy bằng khí thiên nhiên.

Các doanh nghiệp nhỏ và hộ gia đình có thể sử dụng hệ thống quang điện mặt trời và các dạng năng lượng tái tạo khác. Có thể sử dụng các tấm lợp thu năng lượng mặt trời để tạo ra năng lượng, giảm chi phí tiêu thụ điện trong tình hình giá cả nhiên liệu ngày càng có xu hướng gia tăng.

Lĩnh vực giao thông chiếm 25% tổng năng lượng tiêu thụ và lượng khí nhà kính phát thải chủ yếu từ quá trình đốt cháy xăng và dầu điezen. Động cơ lai sử dụng kết hợp điện và xăng hoặc động cơ điezen có thể giúp tiết kiệm nhiên liệu và giảm lượng khí thải. Điezen sinh học và ethanol sinh học là nhiên liệu sinh học được sản xuất từ lúa mì, lúa mạch, ngô và mía. Loại nhiên liệu này thường được pha trộn với xăng, điezen và hầu hết các phương tiện giao thông đều có thể vận hành bằng hỗn hợp 10% này mà không cần phải điều chỉnh động cơ. Đặc biệt, một số loại xe còn có thể vận hành với tỷ lệ 85% ethanol và 15% xăng. Đối với các công ty sử dụng dây chuyền tự động, nhiên liệu sinh học là một giải pháp kinh tế và ít thải cacbon.

7. Mua giấy phép xả thải và đầu tư cho sản xuất sạch hơn.

Rất khó để xác định tính hiệu quả của việc sử dụng cacbon trong cuộc sống hay trong sản xuất, cũng như cơ hội để sử dụng năng lượng tái tạo. Đối với các tổ chức, doanh nghiệp mong muốn bồi thường để tiếp tục duy trì việc phát thải có thể đầu tư vào các hoạt động làm giảm phát thải, thường được gọi là “giấp phép cacbon” hay “Tín dụng cacbon”.

Giá cho giấy phép cacbon trung bình là 15 USD/tấn, thường dao động từ 5 - 50 USD/tấn. Để mua giấp phép, các cá nhân và doanh nghiệp phải trả phí cho các công ty triển khai thực hiện và quản lý các dự án làm giảm khí nhà kính. BĐKH là vấn đề mang tính toàn cầu, vì vậy giảm thiểu lượng cacbon phát thải sẽ có tác dụng như nhau cho dù dự án được thực hiện ở đâu. “Tín dụng cacbon” có thể tạo ra các dạng năng lượng không có khí thải, giảm nhu cầu sử dụng năng lượng.
Theo một báo cáo, hiệu quả cao nhất của giấy phép xả thải là đối với với sự bốc hơi khí mêtan từ các bãi rác, vì mêtan là chất khí nhà kính còn mạnh hơn CO2. Công ty Khí xanh quốc tế là một công ty tạo ra tín dụng cacbon bằng cách chuyển đổi khí thải thành các dạng năng lượng sạch thông qua việc hợp tác với các khu mỏ, các bãi rác và các nhà sản xuất khí sinh học. Công suất của các dự án này đạt 125 MW điện, tiết kiệm 4 triệu tấn CO2.

8. Tận dụng cơ hội.

Trong sinh hoạt hàng ngày hay sản xuất, thông qua lăng kính cacbon trung tính, có thể tìm ra cách thức sử dụng hiệu quả các dạng tài nguyên, hạn chế và giảm thiểu chất thải để cuối cùng thu lại lợi ích. Đối với vấn đề BĐKH, bên cạnh những nguy cơ còn có cơ hội mở ra cho những người biết tận dụng. Cacbon là chất thải của sản xuất năng lượng và chúng ta luôn ý thức được việc phải sử dụng hiệu quả và giảm lượng phát thải. Hãy nghĩ đến phương án 3R – Giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế.

9. Khuyến khích sử dụng các sản phẩm và dịch vụ ít cacbon.

Thị trường cho các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường đang phát triển rất nhanh. Tuy nhiên, để bán được các sản phẩm này, điều quan trọng là phải bắt đầu từ khâu thiết kế. Đưa các thông số kỹ thuật về hạn chế sử dụng năng lượng vào quá trình thiết kế có thể tạo ra sản phẩm có tính năng giảm thiểu tiêu thụ năng lượng, và giúp người tiêu dùng tiết kiệm thời gian, công sức đánh giá sản phẩm sau khi mua. Một cách tiếp cận có hệ thống hơn trong công nghệ “thiết kế vì sự bền vững” bao gồm thiết kế vòng đời và thiết kế theo ý thức thân thiện với môi trường. Cách tiếp cận mới này xem xét các khía cạnh môi trường ở tất cả các giai đoạn sản xuất để tạo ra sản phẩm có tác động ít nhất đến môi trường thông qua vòng đời sản phẩm. Thiết kế sinh thái là một chiến lược quan trọng đối với các công ty vừa và nhỏ ở các nước phát triển và đang phát triển nhằm nâng cao tính thân thiện với môi trường của sản phẩm, giảm thiểu rác thải và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

10. Mua bán sản phẩm xanh.

Sản phẩm và dịch vụ xanh đang phát triển rất nhanh. Theo khảo sát tại nhiều quốc gia, người tiêu dùng sẵn sàng sử dụng các sản phẩm xanh nếu có cơ hội và xu thế này đang ngày càng tăng. Đối với các doanh nghiệp, cần quảng bá và giới thiệu sản phẩm kết hợp với marketing và truyền thông phù hợp để giúp người tiêu dùng biết và mua sản phẩm của mình. Tuy nhiên, thị trường sản phẩm xanh cũng còn những hạn chế vì người tiêu dùng vẫn khó tiếp cận với các sản phẩm và chưa thực sự tin vào quảng cáo về mức độ thân thiện với môi trường của sản phẩm. Các doanh nghiệp có thể giúp người tiêu dùng trở nên thân thiện với môi trường thông qua việc quảng cáo trên các website du lịch hay trên bao bì sản phẩm, tại các cửa hiệu.

11. Hợp tác.

Nhiều công ty đang tăng cường hợp tác với các tổ chức phi chính phủ, các thành phố và các quốc gia để thực hiện các biện pháp giảm phát thải. Dự án Carbon Disclosure là một dự án độc lập, phi lợi nhuận cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư với giá trị 41 tỷ đô la. Dự án tìm kiếm thông tin về cơ hội và rủi ro trong kinh doanh do biến đổi khí hậu gây nên và dữ liệu về phát thải khí nhà kính từ hơn 2000 công ty lớn nhất thế giới.

Tương tự, các cơ quan chính quyền trung ương và địa phương cũng đang tìm kiếm các cơ hội để hợp tác với các doanh nghiệp trong việc cung cấp các giải pháp giảm thiểu cacbon. Ở một số nước như Canada, các cơ quan chính phủ và cơ quan có quyền lực ủng hộ thiết lập Hiệp hội công ty dịch vụ năng lượng (ESCos).

12. Hãy lên tiếng.

Mức độ nguy hiểm của BĐKH đòi hỏi các công ty, tổ chức phải lên tiếng. Sự bùng nổ của Internet và các phương tiện thông tin đại chúng khiến cho các cơ quan, chính quyền không thể đứng ngoài cuộc. Giảm thiểu phát thải thông qua cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng là giải pháp nâng cao uy tín của công ty. Người tiêu dùng cũng như các nhà đầu tư luôn đòi hỏi các công ty phải cung cấp các thông tin về khả năng ứng phó của công ty trước những rủi ro và cơ hội liên quan đến BĐKH.

Mai Hanh (Theo UNEP _ Chương trình Môi trường Liên hợp quốc)