So Tai Nguyen Moi Truong Ben Tre | Tin tức | Môi trường | NHẬN ĐỊNH TÁC ĐỘNG VÀ BIỆN PHÁP ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI TỈNH BẾN TRE

Những thiệt hại do cơn bảo số 9 (Durian) năm 2006 gây ra tại Bến Tre.

Biến đổi khí hậu (viết tắt là BĐKH), trước hết là sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng, là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ 21. Ở Việt Nam, trong khoảng 50 năm qua, nhiệt độ trung bình năm đã tăng 0,70C, mực nước biển đã dâng khoảng 20cm.

Hiện tượng El-Nino, La-Nina ngày càng tác động mạnh mẽ đến Việt Nam. BĐKH đã thực sự làm cho các thiên tai, đặc biệt là bão, lũ, hạn hán ngày càng ác liệt. Theo tính toán, nhiệt độ trung bình ở Việt Nam có thể tăng lên 30C và mực nước biển có thể dâng lên 1m vào năm 2100. Nếu mực nước biển dâng 1m, khoảng 40 nghìn km2 đồng bằng ven biển Việt Nam sẽ bị ngập hàng năm, trong đó 90% diện tích các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long bị ngập hầu hết hoàn toàn (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2003).

Bến Tre là một trong những địa phương được đánh giá chịu ảnh hưởng nhiều nhất của BĐKH. Bến Tre với 232.162 ha diện tích đất tự nhiên, dân số 1.351.472 người (năm 2005), là tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, tiếp giáp Biển Đông với chiều dài bờ biển 65km, trên 90% diện tích có độ cao địa hình dưới 2m trên mực nước biển, trong đó vùng thấp ven sông, biển chỉ dưới 1m, thường xuyên bị ngập khi triều cường. Vào mùa khô, Bến Tre chịu hạn hán và xâm nhập mặn xảy ra thường xuyên, có năm rất gay gắt; trong khi vào mùa mưa, hiện tượng nước dâng thường xảy ra do thuỷ triều, lũ, bão và áp thấp nhiệt đới.

BĐKH đã thể hiện ở Bến Tre với mức tăng nhiệt độ trung bình 0,05-0,150C/1 thập kỷ trong thế kỷ XX, dự báo nhiệt độ tỉnh Bến Tre sẽ tăng lên 1,10C vào năm 2050 và tăng lên 1,50C vào năm 2070 so với hiện nay. Bến Tre sẽ bị tác động bởi mực nước biển dâng, dự báo mực nước biển tăng 33cm vào năm 2050 và 45cm vào năm 2070. Hàng năm trung bình có khoảng từ 6-9 cơn bão và áp thấp nhiệt đới tác động đến Bến Tre. Thời gian 5 thập kỷ qua, không có cơn bão nào đi vào địa phận đất liền Bến Tre; Tuy nhiên, cơn bảo số 5 năm 1997 gây thiệt hại nặng nề cho ngư dân vùng ven biển Bến Tre về người và tàu thuyền, đến năm 2006 Bão số 9 (Durian) đã đổ bộ vào đất liền Bến Tre đây là hiện tượng bất thường và đã gây thiệt hại lớn về người, vật chất. Tình hình xâm nhập mặn sâu vào nội đồng ở Bến Tre trong những năm gần đây diễn ra càng gây gắt vào mùa khô; xâm nhập mặn do tác động đồng thời các yêu tố dòng chảy cạn kiệt trên sông Tiền, sự xuất hiện của gió chướng và thuỷ triều ở Biển đông dâng cao.

Xu thế BĐKH đã và đang hiện diện tại Bến Tre với vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội khá đặc thù, Bến Tre bị tác động bởi BĐKH:

- Nóng lên toàn cầu và nước biển dâng dẫn đến nhanh quá trình xói lở bờ biển tác động các cảng cá và khu dân cư cùng với rất nhiều công trình xây dựng, cơ sở hạ tầng giao thông nằm sát biển.

- Hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển bị ảnh hưởng trầm trọng do xói lở, gió, nước biển dâng. Các hệ sinh thái nước lợ và ven bờ, đặc biệt là loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ (nghêu, ngao, sò...) có thể bị chết hàng loạt do không chống chịu nổi với nồng độ muối, nhiệt độ thay đổi bất thường.

- Một phần đáng kể diện tích trồng trọt ở tỉnh có thể bị ngập nước và xâm nhập mặn; hệ sinh thái nước ngọt sẽ bị thu hẹp dần và hệ sinh thái nước mặn và lợ sẽ tăng cao do nước biển dâng cao. Các giống cây trồng đặc hữu của địa phương có khả năng bị suy thoái.

- Biến đổi khí hậu sẽ tác động trực tiếp đến tình trạng thiếu nước, khô hạn, xâm nhập mặn, nhu cầu sử dụng nước ngày càng lớn, khả năng tích giữ nước và khả năng cung cấp nước thấp và tài nguyên nước ngầm hạn chế.

Ngoài ra, sản xuất lương thực, thực phẩm trên nhiều vùng, trong đó có Bến Tre sẽ gặp khó khăn ảnh hưởng đến việc cung cấp lương thực hoặc tăng giá thành sản xuất sẽ tác động tiêu cực đến đời sống của một bộ phận dân cư người nông dân.Việc phải di chuyển nơi ở; mất việc làm, thu nhập giảm sẽ tác động không nhỏ đến mức sống, sức khỏe của người dân.

Nhận thức rõ ảnh hưởng của BĐKH, Bến Tre đã thực hiện nhiều chương trình, kế hoạch về bảo vệ môi trường góp phần vào hạn chế BĐKH. Để ứng phó với BĐKH có hiệu quả, tỉnh Bến Tre thành lập Ban chỉ đạo ứng phó BĐKH thực hiện các nhiệm vụ:

1. Tổng hợp và lồng ghép được những nội dung quan trọng về giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu vào các chương trình, dự án phát triển của địa phương.

2. Tạo được sự thống nhất từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở (cấp xã, phường, thị trấn) về các giải pháp chủ yếu giảm nhẹ và thích ứng với BĐKH, góp phần phát triển bền vững ở địa phương.

3. Hướng dẫn xây dựng và lựa chọn các giải pháp cụ thể đối với từng lĩnh vực, bao gồm cả các chính sách, chương trình và dự án đầu tư nhằm mục tiêu ứng phó với BĐKH.

4. Nâng cao nhận thức về BĐKH nói riêng và bảo vệ môi trường nói chung cho các cấp chính quyền và cộng đồng dân cư Bến Tre.

Ứng phó BĐKH là vấn đề thực hiện lâu dài, các tác động của BĐKH là rất phức tạp bao gồm cả tác động hiện tại và tác động tiềm tàng. Những hiểu biết của Bến Tre về BĐKH cũng như tác động của chúng đến các hoạt động kinh tế - xã hội còn hạn chế. Do đó, để thực hiện tốt và góp phần hoàn thành mục tiêu quốc gia ứng phó BĐKH cần có sự hỗ trợ của Trương ương, các tổ chức quốc tế và sự nỗ lực của địa phương./.

Đoàn Văn Phúc - Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường